ਤਿਰੂਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਤਿਰੂਚੁਰਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਛੋਟਾ ਹੈ ਪਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਿਰ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਿਆਲੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਧੋਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਅਲਮੇਲਮੰਗਾਪੁਰਮ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤਿਰੂਪਤੀ ਬਾਲਾ ਜੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗੀ ਮੁਰਾਦ ਤਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਾਲਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵੀ ਲੈ ਲੈਣ।
ਇਤਿਹਾਸ- ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਤਿਰੂਚੁਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਿਰ ਸੀ। ਕਾਲਾਂਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਥਾਂ ਛੋਟੀ ਪੈਣ ਲੱਗੀ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਤਿਰੂਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਾਰੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਤਿਰੂਪਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਿਰੂਚੁਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਕੁੱਝ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਯਾਦਵ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸੋਲਹਵੀਂ ਅਤੇ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦੋ ਹੋਰ ਮੰਦਿਰ ਬਣੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰਾ ਵਰਦਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ ਤਾਂ ਦੂਸਰਾ ਦੇਵੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਲਈ।
ਪੁਰਾਤਣ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਤਾਲਾਬ ਵਿੱਚ ਖਿੜਿਆ ਸੀ।
ਮੰਦਿਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਮੰਦਿਰ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਬਲਰਾਮ, ਸੁੰਦਰਾਰਾਜਾ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਸੂਰਿਆ ਨਾਰਾਇਣ ਮੰਦਿਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਵੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮਹਤੱਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪਦਮਾਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕਿਵੇਂ ਜਾਈਏ- ਮਾਰਗ - ਤਿਰੂਪਤੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ 547 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਤਿਰੂਪਤੀ ਤੋਂ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਸੜਕ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਰੇਲ ਮਾਰਗ- ਤਿਰੂਪਤੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇੱਥੋਂ ਲਈ ਰੇਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਹਵਾਈ ਮਾਰਗ- ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ ਤਿਰੂਪਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
|