ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਮਨਾਥ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ

ਅਕਸ਼ੇਸ਼ ਸਾਂਵਲੀਆ WD WD ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਤੱਟ ਤੇ ਸਥਿਤ ਆਦਿ ਜੋਤਿਰ ਲਿੰਗ ਸ਼੍ਰੀ ਸੋਮਨਾਥ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਛਟਾ ਨਿਰਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਉਲੇਖ ਸਕੰਦਪੁਰਾਣਮ, ਸ਼੍ਰੀਮਦਭਾਗਵਤ ਗੀਤਾ, ਸ਼ਿਵਪੁਰਾਣਮ ਆਦਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਵੇਦ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਹੈ। ਇਹ ਲਿੰਗ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜੋਤਿਰਲਿੰਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਵਰਤਮਾਨ ਅਸਿਤਤਵ ਇਸਦੇ ਪੁਨਰਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਾ ਹੀ ਪਰਿਚਾਇਕ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਵਾਰ ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਹਾਂਮੇਰੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। WD WD ਇਹ ਮੰਦਿਰ ਗਰਭਗ੍ਰਹਿ, ਸਭਾਮੰਡਪ ਅਤੇ ਨਾਚਮੰਡਪ- ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ 150 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਖਰ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਲਸ਼ ਦਾ ਭਾਰ ਦਸ ਟਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਧਵਜਾ 27 ਫੁੱਟ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਮਾਰਗ - ਤ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਭ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਮਾਰਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਧਰੁਵ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੂਝ ਬੂਝ ਦਾ ਅਦਭੁੱਤ ਸਬੂਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਿਰ ਦਾ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਹਿਲਿਆਬਾਈ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ : ਪੁਰਾਤਣ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਮ ਨਾਮ ਚੰਦਰ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਦਾਮਾਦ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਨ-ਪ੍ਰਤੀਦਿਨ ਧੁੰਦਲਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਵੇਗਾ। WD WD ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰਾਪ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਮੁਹਾਨੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਉਦਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੀਏ? ਹਵਾਈ ਮਾਰਗ - ਸੋਮਨਾਥ ਤੋਂ 55 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਕੇਸ਼ੋਡ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਹਵਾਈ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਕੇਸ਼ੋਡ ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਸ ਤੇ ਟੈਕਸੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਪੰਰਕ ਹੈ। ਰੇਲ ਮਾਰਗ - ਸੋਮਨਾਥ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਵੇਰਾਵਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਉੱਥੋਂ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸੜਕੀ ਮਾਰਗ- ਸੋਮਨਾਥ ਵੇਰਾਵਲ ਤੋਂ 7 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ 889 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਭਾਵਨਗਰ ਤੋਂ 266 ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਜੂਨਾਗੜ ਤੋਂ 85 ਅਤੇ ਪੋਰਬੰਦਰ ਤੋਂ 122 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੇ ਲਈ ਬਸ ਸੇਵਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਆਰਾਮਘਰ - ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਤੀਰਥਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਗੈਸਟਹਾਊਸ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਸ਼ਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਸਧਾਰਨ ਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।