ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਵੱਲੋਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸੁਡੌਲ ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਗਲਤ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ, ਬੁਰੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਅਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬੇਡੌਲ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੋਟਾਪਾ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਜਨ ਉਚਾਈ ਦੇ ਮਾਨ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਰੀਰਿਕ ਮਿਹਨਤ ਓਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਖਾਧੇ ਗਏ ਖਾਣੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਊਰਜਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵੱਧ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਬੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਅਸੀਂ ਜਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਪਿੱਠ ਦਾ ਭਾਗ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੇਟ ਦੇ ਲਟਕਣ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਥੁਲਥੁਲਾ ਹੋ ਜਾਣਾ- ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣ ਮੋਟਾਪੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੋਟੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਬਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਧੂਮੇਹ, ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਦਰਦ, ਗਠੀਆ, ਗੋਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮੋਟਾਪਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਾਅ * ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੇਜ ਚੱਲੋ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਦੌੜ ਲਗਾਉਣਾ, ਤੈਰਨਾ, ਖੇਡਣਾ, ਸਾਈਕਲ ਚਲਾਉਣਾ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਉਪਾਅ ਇਸ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮਨ-ਮਸਤਕ ਦੋਨੇਂ ਸਵਸਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
* ਯੋਗਾਸਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੌਸਮੀ ਫਲ ਅਤੇ ਫ਼ਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਸੇਵਨ ਉਪਯੋਗੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਲਾਦ, ਸੂਪ, ਲੱਸੀ, ਦਹੀਂ ਆਦਿ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਪੀਤਾ, ਅਮਰੂਦ ਅਤੇ ਫ਼ਲਾਂ ਦਾ ਰਸ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਚਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
* ਭੁੱਖ ਲੱਗਣ ਤੇ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਥੋੜਾ ਘੱਟ ਖਾਣਾ ਖਾਉ। ਪਾਣੀ ਜਿਆਦਾ ਪੀਵੋ। ਸ਼ੱਕਰ, ਨਮਕ, ਮਿੱਠਾ, ਘਿਉ, ਤੇਲ ਆਦਿ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਰਹੇਗਾ। ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਜ਼ਰਾਸਨ ਵਿੱਚ ਪੰਜ-ਦਸ ਮਿੰਟ ਬੈਠਣ ਨਾਲ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
* ਯੋਗਾਸਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨ ਤੇ ਸਾਹ ਨੂੰ ਆਸਨ ਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੀ, ਗਹਿਰੀ ਸਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਰਿਆ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ-ਮੁੱਖ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਸਟ੍ਰੈਚ ਅਤੇ ਰਿਲੈਕਸ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ।
|