ਹਰ ਸਫ਼ਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ ਯਾਦਗਾਰ

ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜੇਦਾਰ ਗੱਲ ਹੈ, ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਦਾ ਰੋਮਾਂਚ। ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੁਆਰਾ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਊਠਾਂ ਨੂੰ ਚਰਦੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਹਿਲੀ-ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਅਜਨਬੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਰੋਮਾਂਚ।

ਵੈਸੇ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਆਪਣੇ ਜਾਣੇ-ਪਹਿਚਾਣੇ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹਿਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਵੇਂਪਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ। ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਘੁਮਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕਦੇ ਆਦਿ ਮਾਨਵ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਤਲਾਸ਼ਣ ਲਈ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜੰਗਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਸਦਾ ਵੰਸ਼ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗੋਤਾ ਲਗਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੁੰਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਉਲਟ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਮ ਮਾਨਵ ਰੋਜ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਯਾਤਰਾ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਬੋਰੀਆ-ਬਿਸਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੇਲ, ਬੱਸ, ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਰਸਤਿਆਂ-ਗ਼ਲੀਆਂ 'ਚੋਂ ਨਿੱਕਲੋ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਗੁਜਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਵੇਗਾ, ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕੋਈ ਕਹਿ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੰਜਿਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੰਜਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਜਿਲ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਅਕਸਰ ਅਣਦੇਖੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸੋਹਣਾ ਨਜ਼ਾਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਇਹਨਾਂ ਰਸਤਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਖਿੰਡੀ ਪਈ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਫ਼ਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਠਿਕਾਣਾ ਛੱਡ ਦੂਜੇ ਠਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਰਜ ਕਰਾਉਣਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਫ਼ਰ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਦਮ-ਕਦਮ 'ਤੇ ਨਵੇਂ ਝਰੋਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇਖਣ ਦਾ, ਨਵੇਂ ਮਿੱਤਰ, ਨਵੇਂ ਗੁਰੂ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਦਾ, ਅਣਸੋਚੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਤੋਂ ਗੁਜਰ ਕੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਨਵੇਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਗਰ 'ਚ ਨਹਾਉਣ ਦਾ। ਖੈਰ, ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਯਾਤਰਾ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਬੋਰੀਆ-ਬਿਸਤਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੇਲ, ਬੱਸ, ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਰਸਤਿਆਂ-ਗ਼ਲੀਆਂ 'ਚੋਂ ਨਿੱਕਲੋ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਗੁਜਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਵੇਗਾ, ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੋਚਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣਗੇ। ਹਾਂ, ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਨਵੇਂ ਅਨੁਭਵ ਹੋਣ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਹੀ ਹੋਣ। ਬੁਰੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਦੇਣਗੇ।

ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਘਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਕਿ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲਾਂ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਲਗਾਉਣ 'ਤੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਦੋਂ ਕਿਹੜਾ ਅਨੁਭਵ ਚੰਗਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਕਿਹੜਾ ਬੁਰਾ। ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦੇਖਣ, ਜਾਣਨ ਲਈ ਨਿੱਕਲੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਾਂ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰੋਮਾਂਚ ਕਿਵੇਂ?